De 3 ergste mentale klachten door stilzitten voor IT-professionals

Je kent het: je zit de hele dag achter je beeldscherm en komt aan het eind van de dag moe thuis, terwijl je lichamelijk bijna niets hebt gedaan. Je hoofd zit vol, je bent sneller geïrriteerd en je kunt 's avonds moeilijk loskomen van je werk. Je denkt dat het bij je baan hoort.

Dat het niet alleen aan jou ligt, blijkt uit de cijfers. In Nederland steeg het aandeel werknemers met burn-outklachten van 19% in 2023 naar 21% in 2025. In de ICT is dat aandeel 25%, waarmee de sector bij de hoogste groepen hoort (NEA 2025, CBS en TNO).

Zitten is niet de enige oorzaak van mentale klachten. Toch laat steeds meer onderzoek zien dat lang zitten waarschijnlijk meespeelt. Hieronder lees je drie klachten, wat het onderzoek erover zegt en wat je eraan kunt doen.

1. Burn-outklachten

Bij burn-outklachten ben je langdurig uitgeput, heb je minder plezier in je werk en lukt het niet meer om je te concentreren. Je leest dezelfde alinea drie keer en toch krijg je je taak niet af. In de ICT heeft 25% van de werknemers hier last van.

Wat heeft zitten hiermee te maken? Daar moeten we eerlijk over zijn: de onderzoeken die we hier gebruiken koppelen zitten niet los aan burn-out. Wel vond een meta-analyse van 2025 dat beroepsmatig zitten samenhing met een 34% tot 85% hoger risico op mentale gezondheidsproblemen, afhankelijk van het model (PLOS ONE, 2025). Dat onderzoek ging over mentale klachten in het algemeen en niet specifiek over burn-out. Zie het dus als een aanwijzing. Werkdruk, deadlines en te weinig herstel spelen ook een grote rol.

Tip: zet je pauzes vast in je agenda en beweeg tijdens je pauzes echt. Loop een rondje of ga even naar buiten. Een pauze waarin je achter je scherm blijft zitten is geen echte pauze. Heb je al langere tijd last van uitputting, ga dan naar je huisarts of bedrijfsarts.

2. Depressie

Bij een depressie ben je langere tijd somber, heb je nergens zin in en slaap je vaak slecht. Een diagnose stelt alleen een arts of psycholoog. Wat we wel weten uit onderzoek, is dat zitgedrag met een hoger risico samenhangt.

In de meta-analyse van 2025 was beroepsmatig zitten gekoppeld aan een 44% hoger risico op depressie. In een andere meta-analyse met twaalf studies en bijna 129.000 deelnemers was het verband kleiner: zitgedrag ging samen met een 10% hoger risico (Translational Psychiatry, 2020). Vooral mentaal passief zitgedrag, zoals scherm- en tv-tijd, verhoogde het risico.

Een nieuwere analyse van zestien studies met 166.707 deelnemers bevestigt dat beeld. Passief-mentaal zitgedrag hing significant samen met depressie, terwijl de totale zittijd dat niet deed (Journal of Affective Disorders, 2025). Het gaat dus niet alleen om hoeveel je zit, maar ook om hoe je zit. Veel IT-werk is schermwerk, en 's avonds zit je vaak weer voor een scherm.

Tip: wissel schermwerk af met actieve taken. Bel staand, loop naar een collega in plaats van te appen en ga na het werk niet meteen weer voor een scherm zitten. Voel je je al weken somber, bespreek dat dan met je huisarts of bedrijfsarts.

3. Angst en stress

Angst en stress herken je misschien aan een gejaagd gevoel, strakke schouders en moeite om tot rust te komen. Je piekert over een deadline en dat gaat 's avonds gewoon door.

In de meta-analyse van 2025 hing beroepsmatig zitten samen met een 83% hoger risico op angst en een 64% hoger risico op stress (PLOS ONE, 2025). Het cijfer bij angst is minder precies dan dat bij depressie, dus ook hier geldt: zie het als een aanwijzing, niet als een bewijs.

Veel mensen denken bij dit probleem aan een sit-stand bureau. In een onderzoek bij werknemers in vooral zittende beroepen, gevolgd over zes maanden en na 18 maanden, hield het effect op vitaliteit en activatie niet onbeperkt stand (BMC Psychology, 2022). Het effect nam na verloop van tijd af. Een nieuw bureau alleen is dus niet genoeg.

Bij Triple Vitality combineren we in onze programma's op maat bijvoorbeeld korte beweegsessies op kantoor met aandacht voor houding en workshops over stress, herstel en slaap. Zo wordt bewegen een vast onderdeel van de werkdag in plaats van een goed voornemen. Meer over onze werkwijze lees je bij ons vitaliteitsprogramma op kantoor.

Tip: neem na elk uur schermwerk twee minuten om te staan, je schouders los te maken en rustig adem te halen. Houd je last van aanhoudende spanning of angst, ga dan naar je huisarts of bedrijfsarts.

Hoe sterk is het bewijs?

Alle onderzoeken hierboven laten een samenhang zien, geen bewezen oorzaak. Mensen die zich al somber of gespannen voelen, gaan misschien ook minder bewegen. Bij depressie is het verband in de grote onderzoeken klein (10%) en het type zitten maakt veel uit.

Ook bij de oplossingen is eerlijkheid nodig. Pauzes en actieve afwisseling lijken belangrijker dan alleen een sit-stand bureau, en het effect van een bureau neemt af als je gewoontes niet veranderen. Lang zitten is bovendien ook niet goed voor je lichaam, zoals je kunt lezen in ons eerdere artikel: Waarom 43% van de Nederlandse werknemers last heeft van klachten aan nek, schouders en polsen.

Wat je vandaag kunt doen

Kies één vast moment in je middag, bijvoorbeeld direct na je lunch, en loop tien minuten buiten zonder telefoon in je hand. Doe dat vandaag en kijk morgen of je het weer wilt doen.

Bronnen

1. Occupational sedentary behavior and mental health: systematic review and meta-analysis, PLOS ONE (2025). link
2. Sedentary behaviors and risk of depression: a meta-analysis of prospective studies, Translational Psychiatry (2020). link
3. Association between different sedentary types and risk of depression: systematic review and dose-response meta-analysis, Journal of Affective Disorders (2025). link
4. Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) 2025, CBS en TNO (2026). link
5. Longitudinal effects of a sit-stand desk intervention: persistence, fade-out, and psychological momentum: a randomized controlled trial, BMC Psychology (2022). link